Nhiễm khuẩn sơ sinh gồm các bệnh nhiễm khuẩn xuất hiện trong vòng 28 ngày đầu đời của trẻ. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ đẻ non, nhẹ cân.

Trẻ sơ sinh đã có gần như tất cả hệ thống miễn dịch như hệ thống miễn dịch tế bào, miễn dịch dịch thể, hiện tượng sừng hóa da để chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn. Tuy nhiên mọi thứ vẫn còn rất mong manh và yếu ớt.

Hệ thống miễn dịch tế bào

Tế bào T là nhóm tế bào có chức năng miễn dịch của cơ thể, bao gồm nhóm tế bào giúp đỡ và tế bào gây độc. Ở giai đoạn sơ sinh, mặc dù số lượng tế bào T tương đối đầy đủ, nhưng do khả năng của tế bào gây độc còn yếu nên khả năng giết các tế bào nhiễm khuẩn, nhiễm virut còn kém, khả năng sản xuất ra lymphokin (các tế bào miễn dịch) cũng kém, bên cạnh đó khả năng hoạt hóa đại thực bào (tế bào bạch cầu với vai trò giết chết vi sinh vật) kém, khả năng sản xuất interleukin 2 (yếu tố tăng trưởng tế bào T) kém, dẫn tới khả năng tăng sinh bạch cầu lympho giảm.

Indian-baby-growth-chart-Super-3192-2029-1466652592

Trẻ sơ sinh  mặc dù hệ thống miễn dịch đã có tương đối đầy đủ nhưng vẫn còn mong manh và yếu ớt

Sự “suy giảm chức năng” của lympho T ở trẻ sơ sinh sẽ mất đi sau vài tháng. Nó giải thích hiện tượng không đáp ứng miễn dịch ở một số trẻ sơ sinh khi tiêm chủng BCG (lao).

Ở giai đoạn sơ sinh, các thực bào hay còn gọi là bạch huyết cầu – do cơ quan bạch huyết sản sinh, có nhiệm vụ chuyên “xơi tái” các vật lạ xâm nhập vào cơ thể – có khả năng bám dính, khả năng thay đổi hình dáng kém, chúng di chuyển chậm về phía yếu tố hóa hướng động và khả năng hoạt động còn rất kém.

Bổ thể là một nhóm protein huyết thanh. Có vai trò cùng với các kháng thể bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhiễm của vật ngoại lai. Ở trẻ sơ sinh đủ tháng, bổ thể đạt 50 – 60% nồng độ bổ thể huyết thanh người lớn. Ở trẻ đẻ non, nồng độ bổ thể huyết thanh thấp hơn nhiều.

Hệ thống miễn dịch dịch thể

Các miễn dịch dịch thể trong cơ thể trẻ được hình thành khá sớm từ trong bụng mẹ. Đó là miễn dịch có sự tham gia của các kháng thể nằm trong dịch cơ thể do tế bào lympho B tiết ra, chúng được đưa vào tất cả các chất trong cơ thể: máu, bạch huyết…hay ở các chất lỏng của cơ thể tiết ra như nước tiểu, nước mắt, dịch mũi… Chúng có vai trò ngưng kết, bao bọc các tác nhân gây bệnh, lắng kết các loại độc tố do chúng sinh ra.

1474286970-panorama

IgG là kháng thể duy nhất có thể truyền qua nhau thai từ mẹ sang con để bảo vệ thai nhi sau khi sinh, khi hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển

IgG là một miễn dịch được tổng hợp từ tuần thứ 17 của thời kỳ bào thai. IgG là kháng thể phổ biến nhất trong máu, sữa non và các dịch mô. Nó có chức năng phản ứng lại với những cấu trúc hoặc vật chất lạ, tập trung hóa hoặc vô hiệu hóa ảnh hưởng của những cấu trúc, vật chất lạ đối với cơ thể. Đây là kháng thể duy nhất có thể xuyên qua nhau thai, qua đó bảo vệ con trong những tuần lễ đầu đời sau sinh, khi hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển.

Do đó, khi bé vừa được sinh ra, IgG không được truyền trực tiếp từ cơ thể mẹ sang cơ thể bé nữa. Ở trẻ đủ tháng, nồng độ IgG là 12 g/l. Trẻ đẻ càng non, nồng độ IgG càng thấp. Sau khi đẻ, nồng độ IgG giảm dần, ở ngày thứ 30 sau đẻ nồng độ IgG chỉ còn khoảng 50% nồng độ khi sinh. Trẻ sơ sinh được bảo vệ chủ yếu nhờ IgG của mẹ. Nồng độ IgG đạt được nồng độ của người lớn lúc trẻ 5 – 6 tuổi.

IgM là kháng thể được tổng hợp từ tuần thứ 10 của thời kỳ bào thai. IgM chủ yếu ở trong huyết tương. Đây là yếu tố giúp kích thích sản xuất các proteins cần thiết cho hệ miễn dịch để có thể chống lại vi khuẩn và mầm bệnh.

IgM không được vận chuyển qua rau thai. Nồng độ IgM rất thấp trong thời kỳ bào thai. Khi sinh, nồng độ IgM của trẻ là 10 ± 5 mg/100ml (bằng 1/20 của người lớn). Tuy nhiên chúng sẽ tăng nhanh từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 sau đẻ. Nồng độ IgM đạt được nồng độ người lớn từ lúc trẻ 1 tuổi.

IgA được tổng hợp từ tuần thứ 30 của thời kỳ bào thai, nhưng nồng độ rất thấp, rất khó phát hiện. Nó chủ yếu được tiết tại các mô niêm nhầy (chẳng hạn trong ống tiêu hóa và hệ hô hấp). Nó còn được tiết trong sữa non, nước mắt và nước miếng nước bọt. Chúng chống lại (bằng cách trung hòa) các tác nhân gây bệnh tại những nơi chúng được tiết ra.

Khi sinh, nồng độ IgA của trẻ là 1 – 5 mg/100ml (nồng độ Igb vx©A của người lớn là 2 g/l). Nồng độ IgA đạt được nồng độ người lớn lúc trẻ 10 tuổi.

Print

Tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ sơ sinh là cách tốt nhất để bảo vệ con khi sinh sống trong môi trường khác hoàn toàn trong bụng mẹ

Hiện tượng sừng hóa da

Bên cạnh hệ thống miễn dịch, hiện tượng sừng hóa của da xuất hiện từ tuần thứ 20 – 22 của thời kỳ bào thai, sừng hóa một phần ở trẻ đẻ non và toàn phần ở trẻ đủ tháng. Tuy nhiên, chúng vẫn còn rất yếu để có thể bảo vệ được trẻ trước sự xâm nhập của các vi khuẩn có hại.

Tóm lại, hệ thống tự bảo vệ cơ thể của trẻ được hình thành sớm nhưng còn rất yếu. Do vậy, trẻ rất dễ bị nhiễm khuẩn kể cả trong bào thai, đặc biệt là lúc sinh ra khi người mẹ bị nhiễm khuẩn.